Thanh trà xứ Huế và những món ngon từ trái cây mùa thu

Thanh trà Huế là giống bưởi nhỏ, mỗi quả nặng khoảng 0,7 đến 1 kg. Quả có dáng thon dài, vỏ mỏng màu vàng óng, cùi mỏng và tép vàng trong. Khi chín, phần ruột giòn, mọng nước, ngọt thanh, hơi chua và tỏa hương nhẹ. Thanh trà chín rộ từ tháng 7 đến tháng 9 hằng năm.

Vùng trồng nổi tiếng nhất là Thủy Biều ven sông Hương, nay thuộc phường Thủy Xuân, TP. Huế. Cây còn hiện diện tại Hương Trà, Phong Điền, Lộc An và những vùng phù sa ven sông Bồ, sông Ô Lâu, sông Truồi. Theo tư liệu lịch sử, dưới thời Nguyễn, thanh trà là một trong những đặc sản của phủ Thừa Thiên được tuyển chọn để dâng tiến vua.

Thanh trà trộn mực khô là món ăn vặt kết hợp những tép quả ngọt mát với mực khô xé sợi và gia vị. Mực có độ dai, còn thanh trà giòn và mọng nước, tạo nên vị chua ngọt đậm đà nhưng vẫn giữ được cảm giác thanh nhẹ.

Món này có thể xuất hiện trong bữa ăn nhẹ hoặc dùng kèm bữa cơm thường ngày. Điểm đáng chú ý nằm ở sự tương phản giữa vị ngọt dịu của trái cây và hương vị đậm hơn của mực khô.

Gà hấp thanh trà Huế được chế biến bằng cách làm sạch gà, chặt thành miếng vừa ăn rồi ướp gia vị. Thịt gà sau đó được đặt trong vỏ thanh trà và hấp cách thủy khoảng 20 phút.

Khi chín, thịt giữ được độ mềm ngọt và quyện với mùi thơm dịu từ quả thanh trà. Cách kết hợp nguyên liệu đơn giản tạo cho món ăn hương vị thanh mát, khác với những món gà hấp thông thường.

Mứt thanh trà Huế tận dụng phần vỏ quả, thái thành sợi rồi luộc sơ để giảm vị đắng. Vỏ tiếp tục được ngâm đường và sên đến khi khô, tạo thành món mứt màu vàng óng, dẻo và thơm.

Vị ngọt dịu xen lẫn chút the nhẹ giúp mứt phù hợp để dùng cùng trà nóng. Sự kết hợp này đặc biệt gợi không khí những ngày Huế se lạnh.

Chè bưởi thanh trà là món tráng miệng kết hợp cùi bưởi với đậu xanh và nước cốt dừa. Thành phẩm có vị ngọt mát, điểm thêm độ béo của nước cốt dừa và kết cấu đặc trưng của phần cùi.

Để hạn chế vị đắng, phần cùi xanh cần được làm sạch trước khi ngâm trong nước muối loãng vài tiếng rồi vắt kiệt nước. Khâu sơ chế này góp phần giữ cho món chè có hương vị hài hòa hơn.